Vietnam Listed as Priority Foreign Country by USTR – A Transitional Moment for IP Reform
Ngày 30 tháng 4 năm 2026, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã công bố Báo cáo Special 301, trong đó xếp Việt Nam vào nhóm Priority Foreign Country (PFC) — mức phân loại nghiêm trọng nhất liên quan đến các quan ngại về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (IP). Đây là lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ Việt Nam nhận đánh giá này.
Các khía cạnh chính của điều tra theo Section 301
- Mục đích: Loại bỏ các hành vi thương mại không công bằng từ nước ngoài gây cản trở hoặc hạn chế hoạt động thương mại của Hoa Kỳ.
- Quy trình: USTR, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống, tiến hành điều tra, tổ chức các phiên điều trần công khai và có thể áp dụng thuế, phí hoặc các biện pháp hạn chế đối với hàng hóa và dịch vụ.
- Trọng tâm năm 2026: Sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hạn chế việc sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) cho mục đích áp thuế, Section 301 trở thành công cụ chính cho việc thực thi thương mại trong năm 2026.
- Các cuộc điều tra mới (tháng 3/2026): Các cuộc điều tra đã được khởi xướng đối với 16 nền kinh tế—bao gồm Trung Quốc, Liên minh Châu Âu, Ấn Độ và Nhật Bản—liên quan đến tình trạng dư thừa công suất công nghiệp trong các lĩnh vực như thép, nhôm, ô tô và chất bán dẫn.
- Lao động cưỡng bức: Các cuộc điều tra riêng biệt đã được triển khai đối với 60 nền kinh tế liên quan đến việc nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Các diễn biến và báo cáo gần đây
- Việt Nam: Sau Báo cáo Special 301 năm 2026, Việt Nam được xác định là Priority Foreign Country, với khả năng đối mặt với một cuộc điều tra trong vòng 30 ngày kể từ ngày 1/5/2026.
- Danh sách theo dõi ưu tiên “Priority Watch List”: Báo cáo năm 2026 đưa Chile, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nga và Venezuela vào danh sách Priority Watch List.
- Các ngành trọng điểm: Các cuộc điều tra tập trung mạnh vào các hoạt động của Trung Quốc trong các lĩnh vực như chất bán dẫn, hàng hải, logistics và đóng tàu.
- Hàng hóa được loại trừ: USTR duy trì quy trình áp thuế theo Section 301 đối với Trung Quốc, đồng thời có cơ chế miễn trừ (exclusion process) để một số sản phẩm nhất định không bị áp thuế.
Mặc dù việc bị đưa vào danh sách phản ánh những thách thức còn tồn tại trong công tác thực thi IP, nhưng cần nhìn nhận trong bối cảnh rộng hơn về sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế và quá trình hoàn thiện khung pháp lý của Việt Nam. Trong những tháng gần đây, các cơ quan chức năng đã tăng cường đáng kể nỗ lực chống hàng giả, củng cố cơ chế thực thi và cải thiện sự phối hợp giữa các đơn vị.
Cụ thể, Chính phủ đã:
- Tăng cường kiểm tra, xử lý hàng giả và hàng vi phạm bản quyền
- Nâng cao phối hợp giữa lực lượng quản lý thị trường, hải quan và cơ quan thực thi pháp luật
- Đẩy mạnh nhận thức cộng đồng và tuân thủ của doanh nghiệp về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Những hành động này cho thấy cam kết rõ ràng trong việc giải quyết các vấn đề tồn đọng — nhiều trong số đó mang tính cấu trúc và cần thời gian để xử lý một cách bền vững.
Việc bị xếp vào nhóm PFC có thể dẫn đến các cuộc đối thoại hoặc xem xét thêm theo Section 301; tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để Việt Nam tăng cường hợp tác mang tính xây dựng với các đối tác quốc tế. Với các cải cách đang được triển khai và việc thực thi ngày càng nhất quán, Việt Nam hoàn toàn có khả năng đạt được những tiến triển rõ rệt.
Trong thời gian tới, có cơ sở để kỳ vọng rằng những nỗ lực hiện tại sẽ mang lại kết quả cụ thể, tạo tiền đề để Việt Nam được gỡ khỏi danh sách này trong các kỳ đánh giá tiếp theo.
Nguồn tin: https://ustr.gov/
